Από παλιά, παραμονές των μεγάλων γιορτών, τα παιδιά χτυπούν τις πόρτες και ρωτούν «να τα πούμε;». Έπειτα τραγουδούν τα κάλαντα, ευχόμενα χρόνια πολλά και καλή χρονιά στο σπιτικό.
Κάλαντα Χριστουγέννων
Λέγονται την παραμονή των Χριστουγέννων, στις 24 Δεκεμβρίου.
Καλήν εσπέραν άρχοντες, αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη θεία γέννηση να πω στ’ αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει·
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι το «Δόξα εν υψίστοις»,
και τούτο άξιον εστί, η των ποιμένων πίστις.
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα,
άστρο λαμπρό τους οδηγεί, χωρίς να λείψει ώρα.
Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσει,
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει.
Και του χρόνου!
Χριστού τη θεία γέννηση να πω στ’ αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει·
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι το «Δόξα εν υψίστοις»,
και τούτο άξιον εστί, η των ποιμένων πίστις.
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα,
άστρο λαμπρό τους οδηγεί, χωρίς να λείψει ώρα.
Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσει,
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει.
Και του χρόνου!
Κάλαντα Πρωτοχρονιάς
Λέγονται την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, στις 31 Δεκεμβρίου — και μιλούν για τον ίδιο τον Άγιο Βασίλειο!
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, ψηλή μου δεντρολιβανιά,
κι αρχή καλός μας χρόνος, εκκλησιά με τ’ άγιο θρόνος.
Αρχή που βγήκε ο Χριστός, άγιος και πνευματικός,
στη γη να περπατήσει και να μας καλοκαρδίσει.
Άγιος Βασίλης έρχεται, και δεν μας καταδέχεται,
από την Καισαρεία, συ’ σ’ αρχόντισσα κυρία.
Βαστάει εικόνα και χαρτί, ζαχαροκάρι κερί,
χαρτί και καλαμάρι, δες κι εμέ το παλικάρι.
Το καλαμάρι έγραφε, τη μοίρα του την έλεγε,
και το χαρτί ομίλει, Άγιε μου, Άγιε μου καλέ.
Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις, κάτσε τον πόνο σου να πεις,
κάτσε να τραγουδήσεις και να μας καλοκαρδίσεις.
Και του χρόνου!
κι αρχή καλός μας χρόνος, εκκλησιά με τ’ άγιο θρόνος.
Αρχή που βγήκε ο Χριστός, άγιος και πνευματικός,
στη γη να περπατήσει και να μας καλοκαρδίσει.
Άγιος Βασίλης έρχεται, και δεν μας καταδέχεται,
από την Καισαρεία, συ’ σ’ αρχόντισσα κυρία.
Βαστάει εικόνα και χαρτί, ζαχαροκάρι κερί,
χαρτί και καλαμάρι, δες κι εμέ το παλικάρι.
Το καλαμάρι έγραφε, τη μοίρα του την έλεγε,
και το χαρτί ομίλει, Άγιε μου, Άγιε μου καλέ.
Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις, κάτσε τον πόνο σου να πεις,
κάτσε να τραγουδήσεις και να μας καλοκαρδίσεις.
Και του χρόνου!
Κάλαντα των Φώτων
Λέγονται την παραμονή των Θεοφανείων, στις 5 Ιανουαρίου, λίγο πριν τον αγιασμό των υδάτων.
Σήμερα τα Φώτα κι ο φωτισμός, η χαρά μεγάλη κι ο αγιασμός.
Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό, κάθεται η κυρά μας η Παναγιά.
Όργανα βαστάει, κερί κρατεί, και τον Άι-Γιάννη παρακαλεί.
«Άι-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή, βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.
Ν’ ανέβω πάνω στους ουρανούς, να μαζώξω ρόδα και λίβανο.»
Καλημέρα σας, καλή χρονιά, κι ο Χριστός μαζί σας πάντα παιδιά.
Και του χρόνου!
Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό, κάθεται η κυρά μας η Παναγιά.
Όργανα βαστάει, κερί κρατεί, και τον Άι-Γιάννη παρακαλεί.
«Άι-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή, βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.
Ν’ ανέβω πάνω στους ουρανούς, να μαζώξω ρόδα και λίβανο.»
Καλημέρα σας, καλή χρονιά, κι ο Χριστός μαζί σας πάντα παιδιά.
Και του χρόνου!
